Trang chủ Tin Tức Gia Cầm ✅ Tổng hợp thuật ngữ về đá gà, nuôi và chăm sóc gà từ A đến Z

Tổng hợp thuật ngữ về đá gà, nuôi và chăm sóc gà từ A đến Z

bởi admin
281 lượt xem
Tổng hợp các thuật ngữ đá gà và giải thích chi tiết

Nghiên cứu về các thuật ngữ đá gà được sư kê sử dụng phổ biến trong đá gà là điều mà các anh em đam mê bộ môn này cần học hỏi trước tiên nếu muốn tận hưởng trọn vẹn các cuộc đấu gà hấp dẫn dù là ở cương vị mang gà đi đấu hay đứng ở hàng ngũ khán giả. Đặc biệt, trong đá gà còn có rất nhiều thuật ngữ chuyên biệt mà nếu không tìm hiểu trước thì người khác khó mà hiểu được. Để hiểu hơn về bộ môn đá gà và đặc biệt là hệ thống thuật ngữ chuyên dụng, hãy theo dõi hết bài viết của K8Viva.

Để người đọc có thể nắm rõ các thuật ngữ đá gà, K8VN sẻ chia chúng thành 3 nội dung bao gồm: Thuật ngữ về vật dụng nuôi gà; Thuật ngữ về chăm sóc gà đá và thuật ngữ trong thi đấu. Việc phân loại nội dung các thuật ngữ sẽ giúp người chơi dễ hiểu và áp dụng các thuật ngữ đó vào đúng mục đích và tình huống hơn. 

1️⃣Thuật ngữ về vật dụng nuôi gà

✔️Bội gà

Bội gà hay còn được dân chuyên đúc gà đá gọi là lồng úp. Thuật ngữ đá gà này dùng để chỉ vật dụng nhốt gà được làm bằng kẽm hoặc tre. Khác với chuồng, Bội gà thường không phải là nơi nuôi nhốt và ngủ của gà mà nó được sử dụng để úp gà lúc chúng sưởi nắng hoặc khi thực hiện các động tác luyện chân như xới đất.

Bội có hình dáng nhìn giống như chiếc nơm bẫy cá nhưng có kích thước lớn hơn, vừa vặn cho gà ở trong đó và hoạt động đi lại thoải mái. Thông thường người nuôi cần dựa vào tầm vóc của gà để lựa chọn bội cho phù hợp.

Thiết kế chuẩn của Bội gà là không nên che mái, hoặc có cơ cấu để mở máy ra khi cần thiết. Việc mở và đóng mái linh hoạt sẽ giúp người nuôi bắt và thả gà vào bội dễ dàng hơn. 

✔️Vỏ gà

Là vật dụng để nhốt gà khi cần di chuyển chúng đi các nơi khác chỗ nuôi, có thể sử dụng lúc mang đi thi đấu. Vỏ gà có cấu tạo như một vỏ đệm của ngày xưa, với chất liệu chủ yếu là cỏ bàng hay lục bình. 

Đảm bảo việc di chuyển của gà vẫn chắc chắn nhưng gà vẫn thoải mái. Vỏ gà được thiết kế với mục tiêu nhỏ gọn, vừa đủ đựng gà và thoải mái cho gà khi di chuyển. 

✔️Lồng xách

Tương tự như vỏ gà trong kết cấu và mục tiêu thiết kế để mang gà đi thi đấu hoặc di chuyển gà đến các trại gà khác. Tuy nhiên, Lồng xách lại khác Vỏ gà khi được làm được vật liệu thân thiện và dễ tìm kiếm hơn là nan tre. 

Nghệ nhân sử dụng đôi bàn tay khéo léo của mình để đang từng nan tre sao lồng được chắc chắn và đảm bảo cho gà được thoải mái nhất. Đồng thời, việc sử dụng vật liệu là tre, nứa hoặc mây và hình thức đan tay thủ công cũng giúp giải quyết được những nhược điểm về chiều dài gây gãy đuôi gà của vò gà. 

✔️Chuồng bay

Là loại chuyên dùng để huấn luyện gà đá có tầm vóc lớn. Khác với chuồng gà – nơi nhốt và ngủ của gà, chuồng bay là thuật ngữ chuyên sử dụng trong đá gà và được hiểu tương tự như sân tập luyện của gà. Đây là địa điểm đặc biệt mà mỗi chiến kê phải bỏ rất nhiều thời gian tại đó trước mỗi cuộc đấu lớn. 

Do đặc thù cần kiên cố và chắc chắn và có kích thước khá lớn mà chất liệu của Chuồng bay cũng ít đa dạng như các loại chuồng gà khác. Vật liệu của chuồng bay là kẽm hoặc sắt mạ kẽm – đảm bảo lồng vẫn chắc chắn và hạn chế chấn thương cho gà. 

Kết cấu của Chuồng bay khác so với các loại công cụ nuôi nhốt mà chúng tôi vừa giới thiệu ở trên khi có thêm một cây tre hoặc gỗ bắt ngang trên cao để gà bay lên bay xuống, giúp gà linh hoạt hơn trong tập luyện.  

✔️Kê phòng

Đây là thuật ngữ đá gà để chỉ chuồng nhốt gà sử dụng trong các sới gà và trường gà quy mô lớn. Thông qua tên gọi, người đọc cũng có thể hình dung đây là một thuật ngữ để chỉ “phòng ở” của gà. 

Mục đích của việc nhốt riêng mỗi chiến kê một phòng, trong môi trường nuôi nhốt số lượng gà lớn và đặc biệt là vào thời điểm gà trước khi bước vào những trận đấu lớn cũng giúp gà được chăm sóc chuyên biệt để phù hợp thể trạng của từng chú gà, đảm bảo gà được chuẩn bị cả về chất và lực một cách tốt nhất trước khi lâm trận. 

✔️Tủ dưỡng

Tủ dưỡng cũng có kết cấu tương tự như hộc tủ đựng đồ thông thường nhưng có kích thước lớn hơn so với các loại tủ thường thấy trong các cửa hàng hoặc siêu thị. 

Hệ thống Tủ dưỡng thường được xây dựng tại các trường đấu hoặc trại gà lớn nhằm mục đích giữ tạm các chiến kê lúc đang chờ tham trận. 

✔️Lều gà

Vật dụng này chủ yếu được bố trí ở các trại gà lớn ở nước ngoài, chủ yếu là gà mỹ. Lều gà có dạng hình khối lục giác đều, có thể đứng và di chuyển linh hoạt được, đảm nhiệm chức năng như chiếc dù linh hoạt cho gà trú mưa, trú nắng nếu diện tích vườn chăn thả quá lớn. Thông thường, người nuôi giới hạn khoảng cách di chuyển của gà bằng cách cột dây vào chân của chúng.

Thuật ngữ chi tiết giúp bạn dễ dàng tìm hiểu tài liệu về đà gà, chăm sóc gà

Thuật ngữ chi tiết giúp bạn dễ dàng tìm hiểu tài liệu về đà gà, chăm sóc gà

2️⃣Thuật ngữ trong chăm sóc gà

K8US sẽ chia sẻ đến bạn các thuật ngữ trong quá trình chăm sóc gà đá của mình. Khi mọi người có trao đổi về cách nuôi gà thì một tân sư kê sẽ không bị bỡ ngỡ.

✔️Vô mồi

Là thuật ngữ dùng để mô tả việc cho gà ăn những thực phẩm giàu đạm. Thông thường, chế độ dinh dưỡng thường ngày của gà chủ yếu là các chất xơ và bột, việc “Vô mồi” thường là việc các sư kê chỉ thực hiện những lúc gà cần bồi bổ sau khi bệnh dậy hoặc lúc chuẩn bị thi đấu. 

Các loại thức ăn chủ yếu khi “Vô mồi” có thể liệt kê như: thịt bò, trứng cút lộn, lượn, sâu, các loại côn trùng,… Việc Vô mồi giúp gà có sức khỏe tốt và thể trạng xung mãn nhất trong quá trình tập luyện và thi đấu. 

✔️Vô nghệ

Là hành động khi các sư kê thoa một lớp hỗn hợp gồm nghệ giã nhuyễn cùng các vị thuốc được phối trộn theo tỷ lệ chuyên biệt của mỗi sư kê lên thân gà.

Việc Vô nghệ không chỉ giúp nâng cấp bề ngoài của gà, giúp da gà đỏ đẹp hơn mà còn giúp bổ sung các dưỡng chất tốt, giúp da gà săn chắc và dày khỏe hơn. Tùy vào tình trạng da gà và mục đích của mình mà các sư kê sẽ có tỷ lệ phối trộn nghệ cho riêng mình.

✔️Om bóp

Là thuật ngữ để chỉ việc tắm rửa và xông hơi cho gà bằng các bài thuốc chuyên dụng. Bài thuốc om bóp thường không có một công thức cố định mà sẽ được biến tấu và điều chế riêng cho từng chiến kê và theo kinh nghiệm và tuổi nghề của các sư kê. 

Công thức của rượu om bóp thường sẽ gồm các bài thuốc Nam bí truyền của các sư kê hoặc nước chè xanh. Việc Om bóp là rất cần thiết ngoài việc Vô nghệ để tránh cho gà bị mắc các bệnh về da như nổi sần hoặc nấm mốc.

✔️Nước đêm

Nước đêm là thuật ngữ chỉ việc cho gà uống nước vào ban đêm để giúp cần cổ phình to. Như đã nói ở trên, Cần (hay là cổ của gà) là bộ phận trọng yếu để gà có những cú mổ đầy uy lực khi đá. 

Việc cho gà uống nước vào ban đêm (thông thường thời điểm này gà sẽ ngủ) sẽ đẩy nhanh quá trình làm săn chắc và phát triển cho cổ gà, để gà dai sức hơn vào hôm sau.

Ngoài các thuật ngữ chuyên dụng để chỉ các hoạt động chăm gà, một số thuật ngữ sau đây sẽ thường được dùng để chỉ các bộ phận của gà mà người nuôi cũng cần biết:

✔️Cần

Là thuật ngữ dùng để chỉ bộ phận cổ của gà. Cổ tưởng chừng như là một phận thông thường của gà nhưng lại là một trong những bộ phận cần được các sư kê đặc biệt chăm sóc bởi vì đây được cá sư kê ví von như chuôi kiếm của gà lúc lâm trận. 

Việc chuôi kiếm chắc khỏe thì các cuộc tấn công mới tạo ra đủ uy lực đối với kẻ địch. Cần cổ gà càng vững chắc thì những cú mổ và rỉa gà địch sẽ càng lợi hại hơn. 

✔️Cản gà

Là thuật ngữ đá gà để chỉ việc cần lưu tâm chọn và gây các giống gà đủ khỏe để đá. Cản gà tức là lựa chọn những con giống gà đá tốt làm giống và đúc nên những lứa gà chọi chất lượng trong tương lai.

✔️Ghim

Từ dùng để chỉ hai phần xương nhô cao nằm phía sau phao câu, liền kề hậu môn của gà đá. Các sư kê cao tay sẽ nhìn nhận được đó là con gà chọi tốt nếu thấy phần Ghim hai bên của gà cao bằng nhau.

✔️Hang cua

Tên gọi để chỉ bộ phận hai bên cuối cần cổ của gà, có vị trí ngang với phần vai. Đây được xem là chỗ hiểm của gà và là mục tiêu nhắm đến của chiến kê khi thi đấu. 

Thậm chí, đã có nhiều trường hợp gà bị đột tử trong thi đấu do bị cựa của đối thủ móc vào trúng vị trí chỗ hiểm này. Vì vậy, gà cần có hang cua càng nhỏ càng tốt để hạn chế bị đá trúng.

✔️Hổ tráo

Là thuật ngữ để chỉ các lớp vảy nằm ở ngón chân của gà. Các lớp vảy này thường nổi lên dưới dạng các chấm nhỏ màu đen hoặc hồng li ti (thường nằm ở ngón chúa). Những con gà có hổ tráo thường được các sư kê nhận định là những con gà chiến và rất hung mãnh khi thi đấu. 

✔️Hổ đầu

Thuật ngữ dùng để gọi tên những con gà chọi khi ngón chúa có 1 vết dặm nhỏ. Gà đá hổ đầu cũng dự tợn và đá rất hăng, không kém gì các con gà Hổ trảo.

✔️Mỏ rớt

Thuật ngữ dùng để mô tả một con gà đá ăn phải cú đòn mạnh khiến mỏ dưới bị rớt ra dính tòng teng nhờ một chút da còn dính lại. Đây được xem là một trong những chấn thương nghiêm trọng nhất mà các sư kê luôn lo lắng mỗi khi gà nhà thi đấu. 

Gà bị chấn thương mỏ rớt thường phải mất khá nhiều thời gian và công sức chăm sóc mới mong hồi phục lại tình trạng ban đầu. 

Một số thuật ngữ trong chăm sóc gà

Một số thuật ngữ trong chăm sóc gà

3️⃣Thuật ngữ trong huấn luyện

Các thuật ngữ trong huấn luyện và biệt dưỡng cho những chú gà đá ăn tiền sẽ được K8Pro phụ trách chia sẻ như sau:

✔️Biệt dưỡng

Là thuật ngữ dùng để chỉ hành động chăm sóc riêng biệt cho gà trước khi thi đấu hoặc lúc cần tĩnh dưỡng sau mỗi trận đấu. Chình vì vậy, quá trình biệt dưỡng là rất cần thiết và quan trọng cho gà đá, đảm bảo gà có thể trạng tốt nhất trước khi lâm trận cũng như được hồi phục sức khỏe sau các trận đấu lớn, tránh được tình trạng bị xuống sức. 

✔️Ốp gà

Là thuật ngữ dùng để gọi cho giai đoạn sau biệt dưỡng của quá trình chăm sóc gà đá. Gà sau khi được biệt dưỡng được xem là bước vào giai đoạn chín muồi nhất để thi đấu. 

Và ốp gà được xem là giai đoạn cuối cùng trong quá trình nạp năng lượng cho gà, chuẩn bị tốt về lực và sức cho gà trước khi lâm trận

✔️Tiền Biệt dưỡng

Tiền Biệt dưỡng là thuật ngữ dùng để gọi khoảng thời gian trước khi gà đá bước vào giai đoạn biệt dưỡng. 

Nó còn có tên gọi quốc tế khác là Preconditioning, đây là giai đoạn mà các sư kê cần đặc biệt chú ý đến việc om bóp hoặc tăng nồng độ rượu thuốc sử dụng để tăng sức dẻo dai và sức bền của gà, tạo ưu thế khi lâm trận cho gà nhà.

✔️Vần hơi

Chỉ hành động khi cho hai chiến kê vần nhau vào lúc trời mưa nhằm tăng sức bền cũng như sức hăng của gà đá. 

Quá trình cho gà Vần hơi sẽ được chia thành nhiều hiệp, với thời gian mỗi hiệp thông thường sẽ từ 5 – 7 phút. Tùy vào chế độ huấn luyện và biệt dưỡng của mỗi sư kê mà tần suất vần hơi sẽ được thay đổi linh hoạt. 

✔️Dầm cán

Một thuật ngữ thông dụng trong đá gà để chỉ cho hành động ngâm chân gà đá vào thuốc ngâm chuyên biệt của các sư kê. 

Công thức nước ngâm chân được điều chỉnh linh hoạt thông qua việc gia giảm các thành phần như nước muối hoặc nước tiểu trong công thức truyền thống để đạt được hiệu quả tối ưu nhất. 

Hiệu quả của việc dầm cán thường là giúp cho chân gà vững chắc và kiên cố để trụ và giữ thăng bằng cho cơ thể cũng như tạo sức mạnh khi ra đòn. 

Thuật ngữ đá gà rất đa dạng phong phú

Thuật ngữ đá gà rất đa dạng phong phú

✔️Quần sương

Quần sương là hành động cho các chiến kê tập luyện hoặc tắm sương vào thời điểm sáng sớm. Tiết trời đầy sương lúc sáng sớm chính là thời điểm thuận lợi nhất để gà rèn luyện sức bền và thể lực của chúng. 

Thông thường, trước khi cho gà vần hơi, các sư kê sẽ cho chúng làm quen với thời tiết trời mưa bằng quá trình quần sương. 

Các hoạt động của quá trình này sẽ chỉ là những vận động đơn giản, nhẹ nhàng như đập cánh, vươn vai và tập gáy. Các sư kê khi cho gà quần sương cũng nên lưu ý về thời gian và thời tiết của từng buổi tập luyện để đạt được hiệu quả cao nhất.

✔️Chạy lồng

Chạy lồng hay còn được gọi là chạy bội. Đây cũng là một cách rất tốt để rèn luyện sức bền cho gà. Các sư kê thường sử dụng 2 cái bội hoặc lồng gà úp chồng vào nhau để thực hiện cho gà tập luyện chạy lồng. 

Hai vật dụng này đều được đan bằng tre với mắt lỗ nhỏ, đảm bảo cho gà không chui lọt đầu ra khỏi lồng. Các bội có kích thước nhỏ dùng để nhốt gà đá và một bội khác có kích thước lớn hơn úp bên ngoài miễn sau khoảng cách giữa hai bội không quá 7 phân. 

Hai chiến kê được nhốt vào hai cặp bội hoặc lồng đặt liền kề nhau, mục đích là không để chúng chạm trán nhau mà chỉ kình nhau và chạy quanh lồng. Đây là bài tập rất tốt cho chân và sức bền của gà. 

✔️Đi hơi

Đây là thuật ngữ đi khá, đi tương đối và còn có tên gọi thông dụng khác như: vần tương đối, xoay hơi, xô khá, quần hơi gà đá. Tất cả các thuật ngữ này đều được sử dụng giai đoạn cho chiến kê tập những bài thể lực. Thời điểm thích hợp nhất để tập các bài này là lúc đá gà đã 7 – 8 tháng tuổi. Đây là 1 trong những hoạt động căn bản trong việc huấn luyện chiến kê và gia tăng độ bền của gà trước khi mang đi thi đấu. Đây còn là bước rèn luyện tiền đề để tạo điều kiện cho hùng kê đại chiến sử dụng sức ở chân và cổ để tác động lên kẻ thù.

✔️Thảy gà

Đây là thuật ngữ để chỉ việc các sư kê cho gà tập bay. Gà sẽ được các sư kê bế trên tay và đưa lên cao, cách mặt đất một khoảng tầm 1m, sao đỏ thả tay để gà bay, đập cánh và tiếp đất. 

Việc làm này thường được nhiều người áp dụng khi muốn kiểm tra sức bền và sự linh hoạt phối hợp của cánh và chân gà.

✔️Hất gà

Hất gà là thuật ngữ tương tự như Thảy gà. Theo đó, đây cũng là một hình thức thả gà bay tự do để kiểm tra lực của cánh và chân. Điểm khác biệt giữa hai hành động này là Hất gà thường chỉ thực hiện ở độ cao 50cm cách mặt đất mà thôi. 

Ngoài mục đích kể trên, việc cho gà thực hiện tập bay từ cự ly thấp có thể kiểm tra phần cánh và cổ gà lúc tiếp đất, xem gà có giữ được thăng bằng tốt hay không.

Thuật ngữ trong huấn luyện

Thuật ngữ trong huấn luyện

4️⃣Một số thuật ngữ sử dụng trong thi đấu

Khi thi đấu, các anh em cũng sẽ gặp các thuật ngữ đá gà mới mẻ mà K8Vina tổng hợp được dưới đây:

✔️Nhử gà

Nhử gà là thuật ngữ được dân chuyên gọi cho việc người nuôi để gà của mình đối đầu và cự nhau với một con gà khác trong thế bị người nắm và giữ ở phần đuôi. Đây là việc làm giúp gia tăng sức hăng và sự hiếu chiến của gà. 

Giúp làm “nóng” gà trước khi thi đấu rất hiệu quả. Gà được “nhử” đúng độ sẽ bước vào trận đấu với một tâm thế dũng mãnh và “máu” hơn. Thông thường, hai sư kê đấu gà sẽ thực hiện ôm gà và “nhử gà” trước khi thả chúng ra để trận giao chiến thực sự giữa chúng chính thức bắt đầu. 

✔️Xổ gà

Xổ gà được hiểu nôm na là cho hai chiến kê thực chiến nhưng không mang cựa sắt cho chúng để tránh gây thương tích cho đối thủ. Có nhiều hình thức xổ gà khác nhau như bịt cựa hoặc bịt mỏ. Thông thường, hoạt động Xổ gà chỉ diễn ra tương đối ngắn trong vài cú ra chân mà thôi.

✔️Một nhang

Là thuật ngữ dân chuyên gọi để chỉ cho một hiệp đấu gà. Cách tính thời gian cho Một nhang sẽ được thực hiện bằng cách: Chủ trường gà đặt dưới gầm bồ đá gà một bộ bàn ghế nhỏ, trên bàn đặt một lư cắm nhang theo chiều nghiêng. 

Người phụ trách canh thời gian của trận đấu sẽ cột một sợi chỉ nhỏ vào giữa cây nhang, đầu kia của sợi chỉ buộc treo 1 đồng xu trên một cái đĩa sành nhỏ. Hiệp gà bắt đầu khi người ta đốt cây nhang và hô “thả” bà hai chú gà chính thức lâm trận. 

Khi nhang cháy đến vị trí buộc đầu sợi chỉ thì đồng xu rớt xuống đĩa kêu một tiếng “keng”, báo hiệu thời gian “Một nhang” – một hiệp đã hết. 

Hai chú gà chiến được chủ bắt ra và săn sóc giữa hiệp bằng các động tác như Vỗ hen, băng bó vết thương. Sau khi gà được chăm sóc và sẵn sàng cho hiệp đấu tiếp theo, người ta tiếp tục thực hiện quy trình tương tự cho hiệp đấu đó. 

✔️Một nước

Một nước cũng là một thuật ngữ dùng để gọi một hiệp đấu gà. Các công đoạn để tính thời gian hiệp đấu bằng thuật ngữ “Một nước” gồm:

  1. Lấy 1 cái lon rồi khoét 1 lỗ nhỏ bằng đầu đinh dưới đáy lon rồi đặt vào 1 thau nước. Nước từ thau, qua lỗ sẽ chui vào lon, khi nước trong lon đầy và nặng đủ để lon chìm xuống thau nước nghĩa là xong “Một nước”. Dĩ nhiên, để tính thời gian bằng cách này, người ta đã tiến hành thực nghiệm và ước lượng được khoảng thời gian lon sẽ chìm. Thông thường, khoảng thời gian của “Một nhang” và “Một nước” là tương đương nhau.
  2. Sau khi hết “Một nước”, hai gà được chủ bắt ra và chăm sóc. Các con gà bị đá rách da, thủng diều thì sẽ được khâu lại, gà nào tét mỏ thì cũng được cố định lại ngay ngắn. Nếu gà bị đuối sức, các sư kê sẽ tiến hành hút máu vết thương và hà hơi tiếp sức cho gà ấm lại hoặc cho gà ăn một ít cơm nguội lấy sức. 
  3. Sau thời gian nghỉ, nước nhì lại bắt đầu với cách thức tương tự như nước nhất vừa rồi. 

✔️Cho nước gà

Cho nước gà hay còn được gọi là làm nước gà. Đây là thuật ngữ dùng để chỉ hành động săn sóc gà sau mỗi hiệp đấu. Chủ gà sẽ tranh thủ cho nước gà trong khoảng thời gian giữa các hiệp đấu. 

Việc cho nước gà là rất quan trọng, giúp gà có thời gian hồi sức cũng như được băng bó vết thương trước khi bước vào hiệp đấu tiếp theo. Việc cho nước gà được xem là chìa khóa của nghệ thuật nuôi và dưỡng gà đá của các sư kê. 

Theo đó, chỉ trong vòng thời gian nghỉ giữa hiệp chưa đến 10 phút, gà nếu được cho nước đúng cách, có thể được hồi sức đến 90% thể lực ban đầu. 

Các sư kê thường sẽ mang theo bên mình bộ dụng cụ để cho nước gà bao gồm các vật dụng sơ cứu và tiếp sức như: kim chỉ, củ nghệ già, nắm lá ngải cứu và trầu không, một ve rượu thuốc nhỏ để ngậm phun cho gà, một nắm cơm nguội để cho gà ăn lấy sức cùng các vật dụng khác như dao, kéo,….

Trên đây là toàn bộ các thuật ngữ đá gà thường được sử dụng trong các trận chiến kê mà anh em nhà cái K8Viva đã tổng hợp và biên soạn lại. Hãy nhanh tay ghi chú lại vào sổ hoặc lưu bài viết này về để làm thành cuốn từ điển chuyên nghề đấu gà của riêng mình!

Bài viết liên quan

Để lại bình luận